Schaduw/Licht

Leren omgaan met schaduw/licht in je tekening.

Werken naar de waarneming

Als we het over manga hebben, dan wordt er vaak niet gedacht over het tekenen naar de waarneming. Het is tenslotte realistisch tekenen. Maar toch ben ik er van overtuigt dat het je vaardigheid in het tekenen van manga kan verbeteren. Tenslotte zijn veel elementen binnen een manga een afspiegeling van de werkelijkheid.

Werken naar de waarneming verbeterd niet alleen je vaardigheden op het gebied van licht/schaduw, maar ook op het gebied van textuur en structuur. Textuur is een gegeven die niet geheel snel vertaald wordt naar manga, maar structuur zeer zeker wel. Anatomie zou je als het ware ook de structuur van het menselijk lichaam kunnen noemen.

Licht/Shaduw

Licht en schaduw wordt al jaren lang gebruikt om dieptewerking te creëren binnen een tekening of schilderij. Bij manga wordt het doorgaans ook gebruikt, maar op een minder grote schaal.
Laten we eerst eens gaan kijken wat licht doet met een omgeving waar we een kubus, een pilaar en een bol in leggen.


afbeelding 1

We hebben 2 vormen van schaduw die door licht gecreëerd worden.

• Eigen schaduw – De naam zegt het al een beetje. De schaduw die gecreerd wordt op het voorwerp zelf. Kijk bijvoorbeeld naar de pilaar, deze heeft een mooi verloop op zich zitten die ons verteld dat hij een ronde vorm heeft. Die van de kubus is geheel strak, dus verteld ons dat er geen deukjes of andere vormen in zitten.
• Slag schaduw – Slagschaduw is de schaduw die gecreëerd wordt door een object die het licht blokkeert. Het is dus geen schaduw meer van het voorwerp zelf maar een gevolg van het blokkeren van het licht. Dit zien we bij alle 3 de voorwerpen terug komen op de grond.

Wat licht ook nog weet te verzorgen is reflectie. Reflectie is een weerkaatsing van licht van een object. Dit kunnen we zien bij de bol in afbeelding 1. Het licht dat op de grond komt weerkaatst zich tegen de bol aan. Niet alleen komt het licht dan weer op een plek waar het normaal niet kon komen, maar ook veranderd de kleur van dit licht door het object waar het zich op weerkaatst. Het neemt de kleur over van het object en projecteert dit op het object om zich heen.

Textuur

Tijdens het werken naar de waarneming kom je ook iets tegen als de textuur van een object. Simpel gezegd kan je dit de huid van een object noemen. De textuur bepaald dus of je een object ruw of glad kan noemen, grof of fijn.


afbeelding 2

Als voorbeeld kunnen we de huid van een mens nemen ten opzichten van een lap stof. Afbeelding 2 laat zien dat de textuur van het stof ruwer is dan de huid, die juist weer gladder is.
Aangezien het een invulling is van de oppervlakte loop je hier minder snel tegen aan met manga, doordat manga vanuit de contouren werkt van objecten.

Structuur

Als we dan vast stellen dat manga meer vanuit contouren werkt, dus vanuit de omtrekkende lijnen van een voorwerp, kun je wel zeggen dat de structuur van een voorwerp belangrijk is om te leren kennen.

De structuur van een object is de manier waarop een object is opgebouwd. Bij een mens zou je kunnen zeggen dat onze botten een deel van de structuur uit maakt. Bij textuur hadden we het over de buitenkant, de oppervlakte van een object. Bij structuur heb je het eerder over hoe het intern in elkaar steekt. En structureel zitten er dus verhoudingen in het menslijk lichaam.
Bij afbeelding 1 kun je bij de objecten ook de structuur benoemen. De kubus is opgebouwd uit strakke rechte vlakken, de cilinder en de bol hebben een gebogen oppervlakte. Als je het vanuit dit principe bekijkt kom je er al sneller achter hoe je de schaduw in een object kunt plaatsen. Zodra je weet dat de structuur van een object is opgebouwd uit strakke rechte vlakken, weet je dat er geen verloop ontstaat in de schaduw, maar buigt de oppervlakte alle kanten uit, komen er ineens kleine verlopen in de schaduw.



Handige handjes

Om deze gegevens te oefenen gaan we ze stap voor stap toepassen. Voordat we beginnen wil ik het begrip contour nog even voorlichten om verwarring te voorkomen.
Contouren zijn de buitenste lijnen van een voorwerp. Plaats je hand op een blaadje en maak hier een omtrek van, haal je hand weg en je ziet daar alleen de omtrek van je hand, dit noemen we de contour.

Benodigdheden:

2B potlood
Kneedgum
Rubbergum
A4 schetsboek met ringband of dummie

Opdracht 1:

Plaats een vierkant en een rond object op tafel en schijn er een lamp op, voor een extra moeilijkheid graad kun je er een glas bij zetten om te kijken wat het licht er mee doet.
Teken deze objecten na. Niet vanuit de contouren, maar lettend op het licht en schaduw. Probeer dit 1 keer van elke kant, dus in totaal eindig je met 4 tekeningen, elk van een andere kant af na getekend, waarbij de lamp en de objecten op hun plek zijn blijven staan.

Opdracht 2

Teken je hand, binnen 15 minuten, 10 keer na. Teken hierbij alleen de contouren.( dus echt door te kijken en niet zoals in het voorbeeld over contouren) Laat de details achterwegen en volg alleen de buitenste lijnen van je hand. Let hierbij vooral op de structuur. Wat is de langste vinger, uit hoeveel kootjes bestaan mijn vingers, hoe groot is mijn hand palm in vergelijking met mijn vingers etc.
Nu je 10 contouren van handen hebt getekend, heb je als het ware 10 plattegronden. Die mag je verder in gaan vullen en let goed op de textuur van je hand. Hoe zien de knokkels er uit, is de textuur van de nagels hetzelfde als de rest van de hand. Hier mag je zo lang over doen als je wil en zo veel als je wil, maar let wel op dat hoe vaker je het doet, hoe beter je er in wordt.

Opdracht 3:

Probeer nu jezelf na te tekenen door voor een spiegel te gaan zitten, of door van een foto na te tekenen. Maak het alleen niet realistisch, maar maak een manga karakter van jezelf! let hierbij wel op de structuur en de schaduw van je gezicht.
Dus als het je opvalt dat je een brede kaak heb, laat dit goed zien in je tekening. Heb je hele aparte wenkbrauwen, laat dit dan zien in je tekening. Dus maak er een echt duidelijk manga karakter van!
Dit is de volgorde die ik teken met een portret:

Contouren van het hoofd en gezicht
Ogen
Neus
Oren
Mond
Haren
En als laatste de schaduw zodra je merkt dat alles goed op zijn plek zit.

Veel succes!